• صنایع دستی استان

صنایع دستی به بخشی از هنر و صنعت گفته می شود که با بهره برداری از مواد اولیه بومی و انجام کار اساسی به کمک دست و ابزارهای سنتی دستی انجام می پذیرد و منحصر به ساخت محصولاتی می شود که بیانگر ذوق هنری و خلاقیت فکری سازندگان آن می باشد. مهم ترین صنایع دستی در استان یزد عبارتند از: قالی، قالیچه، گلیم، مخمل، زری، چادر شب، دستمال، مرس ریزه جیم، قناویز، اجرامی، شمد، ترمه، پرده، زیلو، روفرشی، کرباس، بقچه، لنگ، کیسه حمام، خورجین، پتو، سفال، سرامیک، حصیر، کاشی و گیوه.

در میان صنایع دستی قالی بافی، ترمه بافی، زیلو بافی، ساخت سفال، سرامیک و کاشی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شیرینی پزی در یزد سابقه طولانی دارد. در یزد شیرینی های سنتی مانند باقلوا، قطاب، لوز نارگیل، پشمک، نان برنجی و حاجی بادام و... تهیه می شود.

 

 

باز شماری صنایع دستی :
کشور ما در حالی که همواره بر پیشینه فرهنگی درخشان و کم نظیر هویت فرهنگی خود می بالد ، در مناسبت فرهنگی جهان امروز به عنوان رکنی از ارکان گفتگوی تمدن ها و فرهنگ ها ، از چنان موقعیت و جایگاهی برخوردار است که می تواند پیشنهاد دهنده و پیشگام این حرکت جهانی باشد و دیگر تمدنها و فرهنگها را به تعامل و گفتگو رو در رو فرا بخواند .
از دیگر سو انقلاب اسلامی ایران که وجهه فرهنگی آن  بر سایر ابعاد غلبه و رجحان داشته است ، دغدغه های فرهنگی را بیش از هر وقت دیگر در ذهن ، اندیشه و تصمیم رهبران ، مدیران ، برنامه ریزان ، فرهیختگان و عموم مردم به جوش درآورده و توسعه فرهنگی و حفظ هویت فرهنگی را به عنوان اولویتی ملی فرآوری  سیاستهای اصلی و راهبرهای محوری کشور قرار داده است .حفظ و هویت فرهنگی ایران و ایرانی و تضمینی سیاست توسعه فرهنگی در جهانی که شتاب فزاینده تحولات آن پدیده فرهنگ جهانی را بر ملیت ها و فرهنگهای ملی و قومی تحمیل می کند ، مستلزم تیز بینی و تلاش متزایدی است که رهگذر آن ، در عین مشارکت فرهنگی با سایر ملل ، تداوم  زیر فرهنگهای قومی و راه بقایای خودی و فرهنگ ملی هموار می شود .
صنایع دستی به عنوان سمبل و مظهر هویت ملی و سند اثبات تمدن کهن ایران از مهمترین سزرمایه های فرهنگی است که در این راستا باید مورد توجه جدی قرار گیرد .
صنایع دستی و هنر یزدی به طور کلی ، هنر تبدیل محدودیت به امکان است .
همچنین در پهنه بیابان کویر مجموعه شرایط به نحوی است که زندگی در آن دشوار است و به بیانی دیگر می توان گفت زیستن در این شرایط و منطقه خود یک هنرمندی بزرگ است .
انسان فرهیخته ساکن در این اقلیم فرسنگها دل زمین را می کاود تا به آب برسد و آن وقت قنات شالوده و بنیاد ،زندگی و حیات را در شهرها و روستاهای کویر بر پا می کند و اما برای تداوم زندگی در این فضا ی دشوار که انگار طبیعت همه خشونت خود را بر ملا کرده است . انسان با فرنگ سنتی ، نیاز به روحیه ای دیگر و بصیرتی مضاعف دارد ، لذا این انسان در مصاف با همه این محدودیت ها و دشواریها هنرهای سنتی را با تمام ابعاد وجودیش به خدمت خود درمی آورد و در زیباترین شکل با توجه به کاربردی آن در همه صحنه های زندگی بکار می گیرد بصورتی که نه تنها خیلی از نیازهای روز مره و مادی خود را تأمین می کند بلکه نیازهای معنوی و فطری خود را نیز .
در این حالتست که که باور داریم هنرهای سنتی و صنایع دستی صرفاً یک موضوع  و امر انتزاعی و جدای از زندگی مردم نبوده است و بلکه هر رشته آن در زندگی و حیات مردم جاری و ساری بوده است .
آخرین وضعیت هنرهای سنتی و صنایع دستی استان و تحلیل اجتماعی و اقتصادی :
در اواسط دوره قاجاریه تبادل بین تمدنها و حرکتهای فکری اروپایی آن زمان و کشور ما شکل منظم و برنامه ریزی شده ای بخود گرفته و بتدریج حکومت های علاقه مند به غرب است به تخریب فرهنگ سنتی جامعه زد .این روند با به روی کار آمدن سلسله ننگین پهلوی و بعد از جنگ دوم جهانی و پیروزی آمریکا و طرح "اصل چهار ترومن" به اوج خود رسید و مقابله با هویت فرهنگی جامعه همواره در این برنامه ها بود .
نگاهی گذرا به برنامه های اول تا پنجم که بتدریج معیشت و هویت فرهنگ ممت را بصورت یک امر مستمر در برنامه ریزیهای چند دهه درآورد ، نمایانگر این مطلب است .
خوشبختانه آن پویایی و عمق فرهنگی شیعی  ، این برنامه ها را ناکام گذاشت و به حیات خویش تا صبحدم انقلاب اسلامی ادامه داد تا به دریای خروشان انقلاب پیوست .
هنر میوه فرهنگ یک جامعه است ، منش و نوع نگرش به عالم و هستی شناسی یک ملت در هنر و بخصوص صنایع دستی آن متبلور است ، بنحوی که ما امروز از صنایع دستی خود می توانیم بفهمیم که مردم ما چگونه زندگی می کردند ، چه آرمانها و سلائقی در زندگی اجتماعی شان داشتند بدین ترتیب پهنه وسیعی از اطلاعات را برای شناخت یک جامعه می توان از صنایع دستی آن اخذ نمود .
آنچه که امروزه از این آثار هنری باقی مانده گویای این معناست که جامعه گذشته ما جامعه ای بوده عمیقاً مذهبی و با یک هویت منسجم فرهنگی هنری .
گذشته معاونت صنایع دستی استان یزد :
در سال 1353 با اعزام تیم کارشناسی از مرکز و انجام بررسی های اولیه در استان اداره صنایعد دستی استان تشگیل گردیده و در زمینه خرید و فروش کالاهای صنایع دستی و صدور مجوزهای لا شروع بکار نمود . در سال1371 شرکت صنایع دستی به هفت منطقه تقسیم بندی شد و استانهای : یزد ، اصفهان و چها محال و بختیاری به مرکزیت اصفهان در یک منطقه قرار گرفتند سپس در سال 1375 رسماً از شرکت صنایع دستی منطقه مرکز جدا و در تاریخ 1/3/1375 با انتقال موجودی کالاهای فروشگاهی و انبارهای شرکت صنایع دستی مرکز به یزد ، عملاً فعالیتهای جدید خود ر شروع نمود و مجدداً طی دستورالعمل مجمع عمومی سازمان صنایع دستی ایران ، شرکت های منطقه ای از تاریخ 1/7/1377 منحل و فالیت ها ی سازمان صنایع دستی به صورت مدیریتی زیر نظر سازمان مرکزی ادامه داشت . در سال 1382 لایحه تاسیس سازمان صنایع دستی ایران توسط مجلس تصویب شد و پس از 6 ماه مجلس تصمیم به ادغام سازمان فوق در سازمان صنایع و معادن گرفت و بعد از 2 سال لایحه ادغام جدید صنایع دستی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تصویب شد و از آن به بعد سازمان صنایع دستی بصورت معاونت کل در تهران و استانها تشکیل وبه عملکرد خود در خانه جدید خود پرداخت .
عملکرد واحد معونت صنایع دستی :
1-   
آموزش وترویج
2-   
تحقیق و توسعه
3-   
امور نمایشگاهی و امور تبلیغاتی
1-
آموزش و ترویج:
الف) اهم فعالیت های واحد آموزش و ترویج
-   
تشکیل کلاسهای آموزشی در رشته های مختلف صنایع دستی
-   
استاندار نمودن رشته های اموزشی واحد آموزش و ترویج معاونت
-   
تجهیز مراکز و فضای آموزشی
-   
برگزاری همایش برای مربیان و اساتید صنایع دستی
-   
تعیین شرایط مربیگری و صدور گواهی آموزشی  و تدوین جزوات آموزش با هماهنگی سازمان مرکزی
-   
تربیت مربیان  در رشته های سرامیک و سفال و ... در مجتمع تربیت مربی شهرستان میبد که برای سراسر کشور دایر می گردد .
-   
همکاری با واحد خبری سازمان در زمینه نشریه های آموزشی و اطلاع رسانی رشته های آموزشی صنایع دستی
-   
ساماندهی و ارائه اموزشهای معطوف به اشتغال و آموزشهای تخصصی
-   
ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی به واحدهای صنایع دستی و متقاضیان ایجاد واحدهای جدید
-   
برگزاری رشته های مختلف آموزش صنایع دستی در رشاته های بومی منسوخ و در حال منسوخ در استان
ب) رشته های رایج و فعال در سطح استان :
1.   
احرامی بافی
2.   
عروسک دوزی محلی
3.   
قلمزنی روی مس
4.   
گبه بافی
5.   
منبت چوب
6.   
دارایی بافی
7.   
تذهیب
8.     
چهل تکه دوزی
9.     
معرق جوب
10.   
سرامیک سازی
11.   
گلیم شریکی پیچ
12.   
تپه دوزی
13.   
گلیم نقش برجسته
14.   
گیوه دوزی
15.   
حکاکی روی مس
16.   
کاشی معرق
17.   
گره چینی چوب
18.   
منجوق دوزی
19.   
طراحی سنتی
20.   
قلاب بافی
21.   
خوشنویسی
22.   
تراش روی سنگ
23.   
جاجیم بافی
24.   
طلاسازی سنتی
25.   
سرمه دوزی
26.   
سفالگری
27.   
حصیربافی
28.   
کاشی هفت رنگ
29.   
طراحی روی سفال و سرامیک
30.   
حوله بافی
31.   
پادری بافی
32.   
مشبک چوب
33.   
معرق شیشه
34.   
نقاشی روی مخمل
35.   
تراش روی شیشه
36.   
سبد بافی
37.   
آهنگری سنتی
38.   
؟؟؟ چوب
39.   
موتابی
40.   
مروار بافی
41.   
ترمه بافی
42.   
خورجین بافی
ج) تعداد رشته های منسوخ شده صنایع دستی استان :
1.   
قپان سازی
2.   
زری بافی
3.   
کارت بافی
4.   
مخمل بافی
5.   
رنگری سنتی
6.   
ترمه بافی دستی
7.   
نمد بافی
8.   
زنجیر بافی
2-
تحقیق و توسعه :
الف) اهم فعالیتهای واحد تحقیق و توسعه :
-   
صدور کارت شناسایی ، پروانه تولید و واز تاسیس در رشته های مختلف صنایع دستی برای صنعتگران و هنرمندان صنایع دستی
-   
حمایت از نرمندان جهت توسعه اشتغال ( بیمه هنرمندان ، پیگیری قانون معافیت مالیاتی ، اعطای تسهیلات بانکی با بهره مناسب ، صدور مجوزهای لازم جهت رونق بخشیدن به فعالیت صنعتگران )
-   
ساماندهی کلیه واحدهای صنایع دستی در قالب تشکل های تخصصی غیر دولتی ( خصوصی )
-   
ساماندهی و هدایت تخصصی اعتبارات ، طرحها ، تسهیلات و خدمات و حمایت ملی و دولتی ویژه صنایع دستی بر اساس استعدادها و ضریب های نسبی شهرستان و اهمیت رشته های صنایع دستی
-   
کمک به ایجاد و تقویت تعاونی های صنایعد دستی و آشنا ساختن صنعتگران به نیاز واقعی بازار
-   
تشکیل صندوق حمایت از تولید کنندگان و هنرمندان در سطح استان
-   
پیگیری ایجاد انجمن ها و خانه هنرمندان صنایع دستی در سطح استان
-   
مذاکره و همکاری با دانشگاهها در خصوص طراحی و کنترل کیفی تولیدات صنایع دستی
-   
تشویق هنرمکندان و صنعتگران به امر اشتغال در روستاها به منظور جلوگیری از مهاجرت آنها و احیاء رشته های بومی و قدیمی
3-
فعالیت های نمایشگاهی و امور تبلیغاتی :
الف) اهم فعالیتهای نمایشگاهی و امور تبلیغاتی
-   
برگزاری و شرکت در نمایسگاههای صنایع دستی ( داخل و خارج استان ) با هدف بازاریابی و مصرف صنایع دستی استان
-   
ایجاد موزه های تخصصی صنایع دستی در سطح استان
-   
پیگیری وایجاد بانک اطلاعاتی جامع فروشگاهها و فروشندگان صنایع دستی
-   
برگزاری همایش و سمینارهای تخصصی در زمینه صنایع دستی به منظور حمایت از صنعتگران و ایجاد نگرشهای جدید در تولیدات و بازاریابی و ...
-   
ایجاد بانک اطلاعات جامع صنایع دستی از هنرمندان و صنعتگران

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد.